U Prvom svjetskom ratu okončana bitka na Marni, poginulo 800.000 vojnika

0

Američki Kontinentalni kongres uveo je zvaničan naziv Sjedinjene Američke Države umjesto Ujedinjene kolonije

Danas je četvrtak, 9. septembar, 252. dan 2021. Do kraja godine ima 113 dana.

U historiji brojni su događaji obilježili današnji dan, a rođene su neke od povijesnih ličnosti čiji su rad i djelovanje promijenili tokove čovječanstva.

Dogodilo se na današnji dan

1493. Na Krbavskom polju blizu Udbine turske snage pod komandom bosanskog sandžak-bega Hadum Jakub-paše porazile hrvatsku vojsku pod zapovjedništvom bana Emerika Derenčina.

1776. Američki Kontinentalni kongres uveo je zvaničan naziv Sjedinjene Američke Države umjesto Ujedinjene kolonije.

1894. Kineski revolucionar Sun Jat-sen osnovao je Društvo za preporod Kine i počeo da organizuje ustanak u Kantonu, nakon poraza Kine u ratu sa Japanom. Ustanak nije uspio, a učesnici su uhvaćeni i pogubljeni. Sun Jat-sen je uspio da pobjegne iz zemlje i do revolucije 1911. živio je u inostranstvu.

1914. U Prvom svjetskom ratu okončana je prva velika bitka na Marni u Francuskoj, tokom koje su ukupni njemački gubici procijenjeni na 800.000 ljudi.

 

1945. Trupe SAD-a iskrcale se na kraju Drugog svjetskog rata u Južnoj Koreji, sovjetske su od Japana preuzele Sjevernu Koreju, a 38. paralela je postala linija podjele dviju korejskih država.

1948. Poslije povlačenja sovjetske vojske, na sjeveru Korejskog poluostrva proglašena je Narodna Demokratska Republika Koreja sa glavnim gradom Pjongjangom.

1991. Tadžikistan proglasio nezavisnost od SSSR-a.

1993. Izrael i Palestinska oslobodilačka organizacija sporazumjeli su se o međusobnom priznanju, otvarajući put okončanju sukoba Arapa i Jevreja.

1995. Sa američkog broda Normandija u Jadranskom moru lansirano 13 krstarećih raketa tipa Tomahawk na ciljeve vojske RS-a u okolini Banje Luke, dok je istovremeno avijacija NATO-a uništila radiorelejni toranj na Majevici.

1996. U tajfunu koji je pogodio priobalna područja ekonomski najrazvijenije kineske provincije Guangdong poginulo je više od 130 ljudi, a hiljade su ranjene.

2001. Lider afganistanske opozicione Sjeverne alijanse Ahmad šah Masud, koji je predvodio borbu protiv talibana, smrtno je ranjen u svojoj kancelariji kada su dva bombaša samoubice aktivirala bombe. Masud je preminuo pet dana kasnije.

2002. Viši sud u Bijelom Polju osudio Nebojšu Ranisavljevića iz Despotovca na 15 godina zatvora zbog učešća u otmici i likvidaciji 20 putnika, uglavnom Bošnjaka, iz voza na pruzi Beograd – Bar u stanici Štrpci u februaru 1993.

2003. U Stanfordu u Kaliforniji umro američki naučnik Edward Teller, jedan od tvoraca hidrogenske bombe i jedan od učesnika u projektu Manhattan, koji je doveo do proizvodnje atomske bombe tokom Drugog svjetskog rata.

2008. Na lokalitetu Skelani u opštini Srebrenica arheolozi otkrili ostatke rimske arhitekture.

Rođeni na današnji dan

1737. Rođen italijanski ljekar i naučnik Luiđi Galvani, koji je 1789. pronašao galvanski elektricitet i nazvao ga “životinjskim magnetizmom”. Njegovo ime nose mnogi instrumenti i oznake u elektromagnetizmu i elektrotehnici.

1828. Rođen ruski pisac Lav Nikolajevič Tolstoj, velikan svjetske književnosti koji je posjedovao ogromnu i originalnu stvaralačku snagu. Prva djela je napisao na Kavkazu, gdje se kao dobrovoljac borio protiv Turaka. Poslije Krimskog rata, u kojem je bio oficir, povukao se na imanje u Jasnu Poljanu. Razobličavao je teško društveno stanje u Rusiji, pisao protiv brakova sklapanih radi interesa, nepravednih sudova, rata, licemerja Crkve, eksploatatorskog plemstva, carskog samodržavlja i terora. Slikao je nenadmašno stravičnu bijedu seljaka i sve vidove nasilja. Zbog realnog prikazivanja života dolazio je u sukob sa vlastima i sa Ruskom pravoslavnom crkvom, koja ga je ekskomunicirala. Umro je 1910. odbivši prethodno da se izmiri sa Crkvom. Djela: romani “Rat i mir”, “Vaskrsenje”, “Ana Karenjina”, pripovijetke “Sevastopoljske priče”, “Kozaci”, “Otac Sergije”, “Krojcerova sonata”, “Hadži-Murat”, “Narodne priče”, drame “Živi leš”, “Carstvo mraka”, “Svjetlost u tami svijetli”, studije “Šta je umjetnost”, “Moja ispovijest”, “U čemu je moja vjera”, “Ne mogu da ćutim!”, “Pa, šta da radimo?”, memoari “Djetinjstvo”, “Dječaštvo”, “Mladost”.

1585. Rođen francuski državnik, kardinal Armand Jean du Plessis de Richelieu, koji je kao ministar kralja Louisa XIII (od 1629) obavljao stvarnu vlast u Francuskoj i podigao moć francuske krune. Osnovao je 1635. Francusku akademiju.

 

Umrli na današnji dan

1087. Umro engleski kralj Vilijam Prvi, nazvan Vilijam Osvajač, prije dolaska na prijesto 1066. normanski vojvoda, prvi normanski kralj Engleske, koji je pretvorio seljake u kmetove i tako postao tvorac engleskog feudalizma. S normanskim i francuskim riterima je, uz blagoslov rimokatoličkog poglavara – pape, upao u tada pravoslavnu Englesku i 1066. u bici kod Hestingsa u južnoj Engleskoj pobijedio vojsku kralja Harolda. Potom je kao engleski monarh konfiskovao posjede anglosaksonskog plemstva i učvrstio kraljevsku vlast, kojoj je potčinio sve feudalce.

 

1513. Škotski kralj Džejms Četvrti poginuo u bici protiv Engleza kod Fludena, poslije upada u pokrajinu Nortamberlend, a njegove snage su doživjele težak poraz. Na prijesto je stupio 1488, naslijedivši oca Džejmsa Trećeg koga su ubili pobunjenici. Ubrzo je skršio pobunu, obezbijedio unutrašnju stabilnost zemlje i učvrstio monarhiju, ali je za njega kobna bila obnova neprijateljstava sa Englezima, koja je kulminirala invazijom na Nortamberlend. Upamćen je i kao mecena škotskih pjesnika Vilijama Danbara i Gevina Daglasa.

1997. U rijeci Tisi kod Čuruga blizu svoje vikendice utopio se Predrag Laković, srbijanski i jugoslovenski filmski i pozorišni glumac. Bio je veliki boem. Ostvario je oko 200 filmskih, TV i pozorišnih uloga.

2010. U Buenos Airesu umro danski šahista Jergen Bent Larsen. Larsen se četiri puta borio za naslov svjetskog prvaka – 1965, 1968, 1971. i 1977. godine. Igrao je protiv Borisa Spaskog i Bobija Fišera, koji su 1972. godine bili protagonisti najvećeg šahovskog dvoboja ikada odigranog u historiji.

OSTAVITI ODGOVOR

Please enter your comment!
Please enter your name here